Bezoek academische website Lode Vereeck Lode Vereeck

Het nut van extremistische partijen in een democratie

maandag 12 november 2018

De meeste mensen zijn van nature gematigd en bevinden zich dan ook in het centrum van het politieke spectrum. Bijgevolg hebben politieke partijen die verkiezingen willen winnen, de vanzelfsprekende neiging om hun standpunten te matigen en op te schuiven naar dat electoraal interessante centrum. Daardoor ontstaat er aan de zijkanten van de politieke markt weer ruimte voor minder gematigde partijen. Deze extremistische partijen worden vaak verguisd voor hun even extremistische standpunten, maar toch hebben zij een belangrijke functie in een vitale democratie.

Zoals de kanaries in de kolenmijn de mijnwerkers waarschuwden voor het dodelijke mijngas, zo vertellen extremistische partijen ons wat er gebeurt aan de rand van de samenleving. Het is belangrijk dat ook die stemmen gehoord worden. We kunnen er maar beter niet blind of doof voor zijn. Het probleem met extremistische partijen is dan ook niet de maatschappelijke problemen die zij aanklagen, maar wel de vaak extremistische (lees: onrealistische) oplossingen die zij voorstaan (al verdwijnen die meestal als sneeuw voor de zon zodra er wordt meegeregeerd of -bestuurd).

Zo gaat het mijngas niet weg met enkel Vlaamse mijnwerkers (zoals de Vlaams-radicalen willen), noch door de mijn te nationaliseren (zoals de communisten voorstellen).

Het is belangrijk dat de beleidspartijen de problemen die door extremistische partijen opgemerkt worden, niet zonder meer van tafel schuiven, enkel en alleen omwille van de boodschapper. Zo wees het Vlaams Belang al decennia geleden op de moeilijke en in bepaalde aspecten mislukte integratie van immigranten. Zo wijst de Partij van de Arbeid vandaag op de graaicultuur en belastingontduiking van sommigen. De beleidspartijen kunnen de maatschappelijke onvrede die door de extremistische partijen gesignaleerd en (gelukkig) gekanaliseerd wordt, maar beter snel en grondig aanpakken voordat de boel ontploft. En hier en daar kunnen ze zelfs een goed beleidsvoorstel van hen pikken.

Wordt het dan niet erg druk in het politieke centrum, met weinig inhoudelijke verschillen tussen kleurloze beleidspartijen, waardoor de kiezers voor partijen met een duidelijkere smoel kiezen? Helemaal niet, ook de centrumpartijen beschikken over een eigen ideologie en maatschappijvisie waaruit een een sterk verschillende aanpak van problemen volgt. 

Om het zwart-zit te stellen, zullen de christendemocraten het mijngas trachten te bestrijden door collectief overleg tussen mijnwerkers, mijningenieurs en patroons, socialisten door strenge wetten en straffen op arbeidsongevallen, Vlaams-nationalisten door van mijn mijnbouw een regionale bevoegdheid te maken, en liberalen door de ontwikkeling van nieuwe ontginningstechnieken of brandstoffen fiscaal te stimuleren. Naargelang het specifieke probleem werken sommige maatregelen beter dan andere. Maar wat zeker niet zal werken, is het gratuite verketteren van extremisten.

← Terug naar het overzicht