Bezoek academische website Lode Vereeck Lode Vereeck

Panacheren kan kloof met burger verkleinen

woensdag 7 juni 2017  Yves Lambrix

Brussel - “De grootste tekortkoming van ons kiessysteem is dat de kiezers geen stem hebben bij de coalitievorming. Zo raken ze gefrustreerd en haken ze af.” Dat zegt professor Lode Vereeck (UHasselt), die uit eigen naam spreekt en niet namens Open Vld. De senator breekt een lans voor het panacheren waarbij een kiezer zijn stem kan verdelen over kandidaten van verschillende partijen. De meeste politieke partijen zijn niet tegen, maar lopen er ook niet warm voor.

De grootste tekortkoming van een meerpartijendemocratie is volgens Vereeck dat de kiezer geen stem heeft bij de coalitievorming.

“Zo kan een centrumlinkse kiezer op een centrumpartij stemmen en toch een centrumrechtse regering krijgen”, zegt Vereeck. Hij breekt een lans voor panacheren waarbij de kiezer op verschillende partijen of kandidaten van verschillende partijen kan stemmen.

In 1999 lanceerde OpenVld-senator Vincent van Quickenborne het (afgewezen) voorstel om de mogelijkheid tot panacheren, die in 1976 werd afgeschaft, weer in te voeren voor de gemeenteraadsverkiezingen. ‘Het zou de kiezer de mogelijkheid bieden om zijn voorkeur te uiten voor de personen die hij het meest bekwaam acht om de gemeente te leiden, ongeacht de lijst waarop ze staan,’ klonk het.

 

Andere landen

Vereeck pikt dit idee opnieuw op. “Panacheren bestaat in Luxemburg en Zwitserland voor alle verkiezingen, en in Duitsland en Frankrijk voor gemeentelijke verkiezingen. In principe kan een kiezer zoveel stemmen uitbrengen als hij wil. Het gewicht zal verdeeld worden over de verschillende partijen en kandidaten: als hij drie stemmen uitbrengt, telt elke stem voor een derde, bij vier stemmen voor een vierde, enzovoort”, aldus de prof. “Een linkse kiezer kan bijvoorbeeld twee stemmen uitbrengen op sp.a en een derde op pvda+, omdat hij een meer links beleid wil. Idem voor de rechtse kiezer. Zo kan hij aangeven welke coalitie zijn voorkeur heeft. Panacheren kan ook helpen om de onbesliste kiezer makkelijker over de streep te trekken.”

 

Niet per se tegen

De grotere partijen reageren terughoudend.”Niet aan de orde”, zegt CD&V-voorzitter Wouter Beke kort en krachtig. “Ik ben niet perse tegen, maar panacheren biedt geen oplossing. Studies wezen al uit dat de kiesuitslag niet veel zal veranderen, enkel dat het telsysteem nog complexer wordt”, reageert zijn sp.a-evenknie John Crombez.

Groen onderzoekt intern of panacheren een oplossing kan bieden. “Ik ben niet tegen het uitbrengen van een tweede stem om de voorkeur van coalitie te bepalen. Maar het telsysteem D’Hondt in plaats van het huidige systeem Imperiali dat grotere partijen sterk bevoordeelt, is de eerste stap die moet worden gezet”, zegt Björn Rzoska (Groen). Chris Janssens (Vlaams Belang) ziet twee voordelen: “Jarenlang heeft Vlaanderen rechts gekozen maar door de sterke PS in Wallonië een linkse regering gekregen. Ten tweede kan panacheren een dam opwerpen tegen het cordon dat nog steeds rond mijn partij is ingesteld.”

Het Belang van Limburg, pag. 8.

← Terug naar het overzicht