Bezoek academische website Lode Vereeck Lode Vereeck

De tax shift ontleed

zaterdag 31 oktober 2015  Yves Lambrix

HASSELT - ”De tax shift die de regering-Michel doorvoert, is historisch en slim tegelijk. Historisch omdat ze 7,4 miljard euro lasten op arbeid wegshift, waardoor onze bedrijven concurrentiëler worden tegenover onze buurlanden en er onder normale omstandigheden 80.000 extra jobs worden gecreëerd. Dat geldt wel niet voor burgers die veel roken, drinken en met een dieselwagen rijden.” Dat zegt professor publieke financiën Lode Vereeck van de UHasselt. “Zelfs inclusief de besparingsmaatregelen van de Vlaamse regering behouden de meeste burgers hun koopkracht”, stelt Vereeck.

Zelden riepen politieke begrippen zo veel controverse op als de tax shift. De oppositie blijft herhalen dat de regering-Michel die op kosten van de werknemers doorvoert. De regering wil ons van het tegendeel overtuigen. Minister van Financiën Johan Van Overtveldt lanceerde recent zelfs de website mijntaxshift.be om de voordelen van deze operatie voor uw portemonnee uit te rekenen. De site was amper online of fiscaal expert Michel Maus kraakte ze volledig af. “Dit bewijst hoe de ferme shift-boodschap ondergesneeuwd raakte door suiker-, speculatie- en andere taksen”, vatte politicoloog Carl Devos het samen. Lode Vereeck heeft het hele tax-shiftverhaal grondig onderzocht en berekend. Het resultaat is een genuanceerd beeld, ver weg van de voordelen waar de regering mee zwaait en de nadelen die de oppositie in de verf zet.

 

1.Wat is een tax shift?

Tax shift betekent letterlijk belastingverschuiving. Met deze tax shift verschuift de regering-Michel een deel van de lasten op arbeid naar andere lasten op verbruik, milieuvervuilende activiteiten en vermogens(winsten). In de ideale wereld creëert de tax shift extra jobs, behouden mensen hun koopkracht, blijft de operatie budgetneutraal en vlucht niemand naar het buitenland.

 

2.Waarom een tax shift?

Volgens de meest recente OESO-studie zijn de overheidsbelastingen enkel in Denemarken, Frankrijk en Finland nog hoger. Waar burgers in de Scandinavische landen nog veel waar voor hun belastinggeld krijgen, bengelt ons land op dit vlak achteraan in de Europese ranking. “Ondanks die hoge belastingen zijn er serieuze tekorten in de begroting van de nv België. Komt daarbij dat arbeid nergens ter wereld zwaarder wordt belast dan in België. Dat is erg nefast voor de werkgelegenheid”, aldus Vereeck.

Daarom neemt de regering-Michel twee pakketten maatregelen. Om de tekorten weg te werken, bezuinigt ze 8,1 miljard euro op de overheidswerking (NMBS, bpost, trager groeipad voor de sociale zekerheid, enz.). Daarnaast voert ze een tax shift (in twee fasen) door van 7,42 miljard euro. De vermindering van de lasten op arbeid gebeurt op twee manieren. “Eén: ze verlaagt de lasten op arbeid zodat werkgevers hun bedrijven concurrentiëler kunnen maken. Twee: ze verlaagt de personenbelasting waardoor de netto-inkomens stijgen.”

Volgens schattingen van het Planbureau en de KU Leuven is een loonlastenverlaging van 1 miljard euro goed voor 14.000 nieuwe, private jobs. “Terwijl een verhoging van de netto-lonen met 1 miljard euro ‘slechts’ 7.000 extra banen creëert. Dat komt omdat extra netto-inkomen ook wordt gebruikt om buitenlandse goederen te kopen waardoor de effecten ervan ook naar het buitenland wegsijpelen.”

 

3.De eerste tax shift (eind 2014)

De regering Michel wil vooral “jobs, jobs en jobs” creëren. Omdat lastenverlaging het grootste job-effect heeft, zette ze in de eerste tax shift vooral daar op in. “Er werd 960 miljoen euro voorzien om de patronale sociale zekerheidsbijdragen (RSZ) te verminderen. Tel daar de indexsprong van 2,6 miljard euro bij, en je hebt voor 3,56 miljard euro aan lagere arbeidskosten”, zegt Vereeck.

De koopkracht van de werknemers, gepensioneerden en uitkeringstrekkers stijgt met de helft van dat bedrag, namelijk 1,78 miljard euro. “De forfaitaire beroepsaftrek wordt verhoogd, de laagste uitkeringen worden opgetrokken (welvaartsenveloppe) en er zijn de sociale correcties op de indexsprong, samen goed voor 2,78 miljard euro. Maar daarvan moet je het effect van de indexsprong aftrekken. In dit geval is dat 1 miljard euro. Dat zit zo: elke 1.000 euro netto voor de werknemer kost de werkgever 2.600 euro bruto. Vandaar dat de indexsprong voor de werkgevers een effect van 2,6 miljard euro heeft en voor de werknemers ‘slechts’ 1 miljard euro”, aldus Vereeck.

Om deze totaalkost van 3,74 miljard euro te compenseren (de indexsprong is een niet-fiscale maatregel) rekent de regering op vier soorten extra inkomsten:

* 1,33 miljard euro uit hogere accijnzen en btw op diesel, tabak en alcohol, en de vennootschapsbelasting die de intercommunales doorrekenen.

* 1,51 miljard euro vermogenswinstbelasting: verhoging beurs- en bankentaks, invoering van een kaaimantaks (belasting op inkomsten die belastingplichtigen in buitenlandse constructies hebben verstopt), roerende voorheffing van 10% op liquidatiebonus, en de versnelling van de heffing van de derde pensioenpijler.

* 550 miljoen euro uit de strijd tegen fiscale fraude en uit dividenden.

* 350 miljoen euro aan terugverdieneffecten (minder sociale uitgaven door meer jobs)

 

4.De tweede tax shift (2015)

In haar tweede tax shift zet de regering veel meer in op koopkracht. “Waar in de eerste shift de loonlastenverlaging door de indexsprong twee keer zo hoog was als het optrekken van de netto-inkomens, zijn die twee bedragen nu min of meer gelijk”, aldus Vereeck.

De werkgevers-RSZ wordt een tweede keer verlaagd, deze keer met 1,32 miljard euro. “Mits een derde verlaging van 700 miljoen euro zal de werkgeversbijdrage uiteindelijk van 33% op 25% zijn gebracht. Daarnaast worden de loonlasten in de technologische sector, voor personeel bij zelfstandigen, en op ploegen- en nachtarbeid verlaagd. In totaal kunnen de werkgevers aan de slag met een tweede loonlastenverlaging van 1,98 miljard euro”, zegt Vereeck. “Met drie fiscale maatregelen worden de netto-inkomens van werknemers en gepensioneerden met 1,7 miljard euro verhoogd.”

Om deze totaalkost van 3,68 miljard euro te compenseren, neemt de regering opnieuw een pakket maatregelen:

* 1,62 miljard euro uit hogere accijnzen en btw op diesel, tabak en alcohol, de invoering van een suikertaks en door de btw op elektriciteit terug naar 21% te brengen.

* 0,65 miljard euro vermogenswinstbelasting: verhoging roerende voorheffing op intresten en dividenden tot 27% (bijna een verdubbeling op twee jaar tijd), hogere opbrengst van de kaaimantaks en de invoering van een speculatietaks.

* 660 miljoen euro o.a. uit de strijd tegen fiscale fraude en uit Belfius-dividenden.

* 675 miljoen euro uit efficiëntiewinsten: betere inning van boetes en het ‘Redesign’-programma voor het overheidsapparaat van minister Steven Vandeput.

* 80 miljoen euro: nog te zoeken.

 

5.Evaluatie tax shift?

”Normaal is een tax shift een vestzak-broekzak-operatie want het is per definitie een verschuiving van belastingen”, zegt Vereeck. “In de praktijk blijkt dit niet het geval. De netto-inkomens (lonen en uitkeringen) stijgen met 4,48 miljard euro. Dat is 530 miljoen euro meer dan de verbruikersbelastingen en indexsprong. De koopkracht neemt dus in zijn geheel in beperkte mate toe. Maar individuele burgers die veel roken, drinken en met een dieselwagen rijden, kunnen erop achteruitgaan.” Waarom heeft de burger dan het gevoel dat zijn koopkracht vermindert? “Omdat ook de Vlaamse regering saneert. Maatregelen als de afschaffing van gratis elektriciteit en water, de tariefverhoging voor de kinderopvang en zorgpremie, de nieuwe energieheffing van 100 euro per gezin en de verlaging van de woonbonus hebben ook effect op zijn portemonnee. Maar zelfs inclusief deze Vlaamse maatregelen zullen de meeste burgers hun koopkracht behouden”, meent Vereeck. “Daarenboven is ook een Vlaamse tax shift nog mogelijk.”

Vereeck zegt dat de stijging van de koopkracht vooral uit nieuwe jobs zal komen. “De loonkosten dalen fors, met 5,54 miljard euro, waardoor er ruim 80.000 nieuwe jobs zullen bijkomen. En dat was toch de hoofdbedoeling van deze regering. Critici zeggen dat werkgevers deze lastenverlaging als winst in hun zakken zullen stoppen. Dat klopt niet. Projecten die vroeger niet winstgevend waren omdat de arbeidskosten te hoog waren, zijn dat nu wel. Ze worden nu dus wél uitgevoerd, met de bijhorende extra jobs. In die zin zijn het dus de winstgevende projecten die voor jobs zullen zorgen.”

Is deze tax shift dan de perfectie? “Neen”, zegt Vereeck, naast professor ook Open Vld’er. “Om echt efficiënt te zijn, is er dringend een grote fiscale hervorming nodig waarin alle koterijen verdwijnen. Tenslotte heeft minister van Begroting Sophie Wilmès woensdag zelf gezegd dat de financiering niet rond is: bepaalde maatregelen uit de shift zouden pas na 2019 worden doorgevoerd, maar werden in de finale besprekingen vervroegd. Dat maakt dat deze regering nog een miljard euro moet vinden om de effecten van deze tax shift te behouden. Aangezien de plussen en de minnen nog niet allemaal bekend zijn, zitten ze nog niet in deze cijfers.”

Het Belang van Limburg, De Plus, pag. 6.

← Terug naar het overzicht