Bezoek academische website Lode Vereeck Lode Vereeck

Vlaanderen heeft last van Parkinson’s Law

zondag 26 april 2015

 

De opsplitsing van overheidstaken om een extra overheidsinstelling - met raad van bestuur - te kunnen creëren? Een participatiemaatschappij die met geleend geld de lopende uitgaven van de overheid voorfinanciert? Dat kan toch niet? Jawel. Van “goed bestuur” is in Vlaanderen bijwijlen weinig te merken. Het Vlaams Energiebedrijf is zonder meer het toppunt van bestuurlijke verdwazing en inefficiëntie.

 

1. Inleiding 

 

Kent u “Parkinson’s Law”? De Britse militair en bestuurskundige Cyril N. Parkinson (1909-1993) stelde vast dat het ambtelijk apparaat van het Britse Rijk in omvang toenam, terwijl de omvang van het Britse Rijk afnam. De Wet van Parkinson geldt ook voor sommige Vlaamse overheidsinstellingen. Terwijl de taken van het Vlaamse Energiebedrijf stelselmatig afnemen, stijgt de personeelsbezetting. Zet u schrap voor een hallucinant stukje bestuurlijke verdwazing van eigen bodem.

 

2. Het ontstaan van het Vlaams Energiebedrijf

 

Op 8 april 2011 hechtte de Vlaamse Regering  haar goedkeuring aan het ontwerp van decreet voor de oprichting van de NV Vlaams Energiebedrijf, kortweg VEB. Het decreet werd – meerderheid tegen minderheid – goedgekeurd door het Vlaams Parlement op 6 juli 2011 en de oprichtingsakte werd verleden op 25 januari 2012.

 

Het VEB had oorspronkelijk drie taken: (1) het investeren in innovatieve en duurzame energiebedrijven en –projecten, (2) het adviseren van overheidsinstellingen voor rationeel energiegebruik in overheidsgebouwen en (3) het gezamenlijk en goedkoper aankopen van energie voor de Vlaamse overheidsinstellingen.

 

Al gauw bleek het VEB een dure en volstrekt overbodige Vlaamse overheidsinstelling, omdat haar drieledige opdracht werd uitgevoerd door… bestaande instellingen. Zo staat het Vlaams Energieagentschap (VEA) in voor advies over energie-efficiëntie, stond het Agentschap Facilitair Management (AFM) voor de gezamenlijke aankoop van energie, en de Participatiemaatschappij Vlaanderen (PMV) voor participaties in innovatieve energiebedrijven. Voor de oprichting van het VEB moesten dus taken worden afgesplitst van VEA, AFM en PMV. Dat kan tellen als toppunt van inefficiënte organisatie.

 

3. De nieuwe taak

 

De nieuwe Vlaamse regering Bourgeois besliste daarom om het nutteloze VEB zo goed als op te doeken. Daardoor zit de overheidsinstelling nu wel op een berg geld, waarmee het amper iets doet en waarvoor de Vlaamse overheid in de vorige legislatuur schulden (!) is aangegaan. Op 31 december 2014 bezat het VEB 14,3 miljoen euro aan geldbeleggingen en 32,4 miljoen euro aan liquide middelen, in totaal dus 46,7 miljoen euro.[1]

 

Volgens het nieuwe Vlaamse regeerakkoord zou het VEB nog één taak overhouden, namelijk de aankoop en doorverkoop van energie aan Vlaamse overheidsinstellingen.[2] Het zou een soort aankoopcentrale worden, die eerst elektriciteit en gas inkoopt en daarna doorverkoopt aan publieke klanten. Gelijkaardige activiteiten van het AFM moesten hiervoor stopgezet worden.

 

4. De kapitaalvermindering

 

Door de afgeslankte opdracht van het VEB zou er ook een belangrijke kapitaalvermindering worden doorgevoerd, aldus het Vlaamse regeerakkoord. In maart j.l. was er echter nog niet de minste duidelijkheid over de omvang of de timing van deze kapitaalvermindering. Vreemd, want het VEB heeft niet geïnvesteerd in energieprojecten, noch geparticipeerd in energiebedrijven. Blijkbaar vereist de leveringsactiviteit dus heel wat werkkapitaal.

 

Natuurlijk kost koken geld. Maar dat de werkingskosten van het VEB niet gekend zijn en dat Vlaanderen haar energiefacturen betaalt met geleend geld, getuigt van slecht bestuur. In april j.l. werd nog geen bedrag, maar toch al een deadline in het vooruitzicht gesteld. Ten laatste voor het zomerreces zal de Vlaamse regering zich uitspreken over de concrete kapitaalvermindering van het VEB.

 

5. De integratie in de Participatiemaatschappij Vlaanderen

 

Oorspronkelijk werd maar liefst 200 miljoen euro uitgetrokken voor de (drieledige) opdracht van het VEB.  Het gros van het saldo (150 miljoen euro) zal nu overgedragen aan PMV, die het geld – zoals vroeger – zal gebruiken voor participaties in de energiesector.  Bovendien wordt het VEB een dochteronderneming van PMV. Door deze integratie-oefening zouden er efficiëntiewinsten mogelijk zijn op vlak van personeel en in een aantal ondersteunende diensten die worden aangeleverd door het moederbedrijf (bv. boekhouding).

                                                                                                                              

Dat klinkt goed, maar is eigenlijk te gek voor woorden. Het kan toch bezwaarlijk de “core business” van een participatiemaatschappij zijn, om via haar dochter én met geleend geld lopende overheidsuitgaven te betalen, c.q. energiefacturen voor te financieren? Bovendien is PMV zelf bezig met een rationalisatie van haar versnipperde activiteiten.

 

6. Het nieuw Vlaams Energiebedrijf

 

Hoewel er grote onduidelijkheid blijft over de werkingskosten, weet het VEB nu al dat het op kruissnelheid zo’n 35 personen nodig zal hebben voor “een optimale uitvoering” van de overgebleven leveringsactiviteit. U leest het goed: vijfendertig. En daar hoort natuurlijk ook een eigen raad van bestuur bij.

 

7. Epiloog

 

Taken die worden afgesplitst van bestaande overheidsinstellingen om een extra instelling te creëren met overbodige taken, veel personeel, onduidelijke financiën en nieuwe bestuursposten, die onder het mom van efficiëntiewinsten wordt ondergebracht bij een bestaande instelling met een andere core business? Van het “goed bestuur” is in Vlaanderen bijwijlen weinig te merken. Integendeel, Parkinson’s Law is er nog steeds van toepassing.

 

______________________



[1] Deze middelen zitten verspreid over vier banken en zijn belegd in zicht-, termijn- en spaarrekeningen en andere spaarproducten. Zo werd 10,2 miljoen euro belegd in een Treasury Bill bij Belfius, 12,5 miljoen euro in Flexi Bonus Account 6 van Vlaamse huisbankier ING en 4,5 miljoen euro op een Notice Account bij eveneens ING. In 2014 brachten die beleggingen in totaal 385.206 euro op.

[2] Centraal en lokaal, alsook entiteiten onderworpen aan de wet op de overheidsopdrachten.

← Terug naar het overzicht